Feasibility Study 4 ด้าน ตลาด เทคนิค การเงิน กฎหมาย ประเมินอะไรบ้าง

Feasibility Study 4 ด้าน ตลาด เทคนิค การเงิน กฎหมาย ประเมินอะไรบ้าง

สารบัญ

เจ้าของธุรกิจจำนวนมากตัดสินใจลงทุนโดยข้าม Feasibility Study เพราะมั่นใจว่าสินค้าขายได้ จนลืมตรวจว่าต้นทุนจริง ใบอนุญาต และเงินทุนหมุนเวียนจะพาโครงการไปถึงจุดคุ้มทุนได้หรือไม่ การศึกษาความเป็นไปได้ที่ครบถ้วนจึงต้องประเมิน 4 ด้าน ได้แก่ ด้านตลาด (Market Feasibility) ที่ดูว่ามีลูกค้าจริงและใหญ่พอ ด้านเทคนิคที่ดูว่าทำได้จริงด้วยทรัพยากรที่มี ด้านกฎหมายที่ดูว่ามีใบอนุญาตหรือข้อจำกัดใดทำให้โครงการเดินไม่ได้ และด้านการเงิน (Financial Feasibility) ที่ดูว่าต้องใช้เงินเท่าไรและคุ้มทุนเมื่อใด โดยผลรวมของทั้ง 4 ด้านคือคำตอบว่าควรเดินหน้า (Go) ปรับแผน หรือหยุด (No-Go) นี่จึงเป็นเหตุผลที่ทีมรับทำ Feasibility Study มืออาชีพไม่ตัดสินจากด้านใดด้านหนึ่งเพียงลำพัง ในบทความนี้ เราจะพาคุณไล่ดูทีละด้านว่าต้องประเมินอะไรและควรทำตามลำดับอย่างไร

Feasibility Study คืออะไร และทำไมต้องประเมินครบ 4 ด้าน

Feasibility Study หรือการศึกษาความเป็นไปได้ของโครงการ คือการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลอย่างเป็นระบบก่อนลงทุนจริง เพื่อตอบคำถามเดียวว่าโครงการนี้ควรทำหรือไม่

ที่สำคัญคือ การศึกษาความเป็นไปได้ต้องครบทุกด้าน เนื่องจากความเสียหายมักเกิดจากจุดที่ไม่ได้ตรวจ เช่น ตลาดดีมาก แต่ใบอนุญาตใช้เวลานานจนเงินทุนหมดก่อนเปิดกิจการ การแยกประเมินรายด้านจึงช่วยให้เห็นว่าความเสี่ยงอยู่ตรงไหนตั้งแต่ยังแก้ไขได้ทัน

อีกเรื่องที่ควรเข้าใจก่อนเริ่ม คือความต่างระหว่างการรับทำ Feasibility Study กับ Business Plan ซึ่งผู้ประกอบการหลายรายยังสับสน โดยสรุปแล้ว Feasibility Study ตอบว่าควรทำหรือไม่ ส่วนแผนธุรกิจตอบว่าจะทำอย่างไร อ่านความต่างและลำดับการใช้อย่างละเอียดได้ที่ Feasibility กับ Business Plan

4 ด้านของ Feasibility Study ที่ต้องประเมินก่อนลงทุน

Feasibility Study ที่ใช้ตัดสินใจได้ต้องประเมินเรียงตามลำดับ เพราะผลก่อนหน้าคือข้อมูลตั้งต้นของขั้นตอนถัดไป ลำดับที่ทีมรับทำ Feasibility Study ใช้ประเมินทั้ง 4 ด้าน มีดังนี้

1. Market Feasibility มีลูกค้าจริงหรือไม่ ตลาดใหญ่พอหรือไม่ และใครครองตลาดอยู่

Market feasibility เป็นด้านแรกของ Feasibility Study ที่ต้องทำเสมอ เนื่องจากหากไม่มีผู้ซื้อ ผลประเมินด้านอื่นก็ไม่มีความหมาย ด้านนี้ต้องตอบให้ได้ 3 เรื่อง ได้แก่ ลูกค้ากลุ่มใดต้องการสินค้าหรือบริการนี้ ตลาดใหญ่พอให้ธุรกิจอยู่รอดหรือไม่ และคู่แข่งรายใดครองตลาดอยู่ด้วยจุดแข็งอะไร

โดยข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการประเมิน คือการประมาณการยอดขายในแง่ดีเกินจริง โดยนำขนาดตลาดรวมมาคูณส่วนแบ่งที่อยากได้ ทั้งที่ยังไม่เคยถามลูกค้าว่ายินดีจ่ายหรือไม่ ผลคือยอดขายในแผนสูงกว่าความจริง และตัวเลขที่ส่งต่อไปยัง financial feasibility ก็ผิดตามไปด้วย เพื่อลดความคลาดเคลื่อนนี้ ควรผสมข้อมูลอุตสาหกรรมเข้ากับการสัมภาษณ์ลูกค้าเป้าหมายจริง โดยผลของ market feasibility ควรออกมาเป็นช่วงยอดขายที่เป็นไปได้

2. Technical / Operational Feasibility ทำได้ด้วยทรัพยากรที่มีหรือไม่

ด้านเทคนิคช่วยตอบว่าแผนบนกระดาษทำได้จริงหรือไม่ โดยต้องตรวจเครื่องจักร กำลังการผลิต ทำเล ซัพพลายเออร์ และบุคลากรที่ต้องใช้ หลายโครงการผ่านด้านตลาดมาแล้ว แต่กลับติดอยู่ที่ด้านนี้ เช่น เครื่องจักรต้องสั่งจากต่างประเทศและรอนานหลายเดือน

ซึ่งผลลัพธ์ของด้านนี้คือรายการทรัพยากรที่ต้องใช้ ต้นทุนลงทุนและต้นทุนดำเนินงานต่อหน่วย รวมถึงไทม์ไลน์ตั้งแต่เริ่มก่อสร้างหรือติดตั้งจนเปิดดำเนินการ ซึ่งจะถูกนำไปใช้ใน financial feasibility โดยตรง ทั้งนี้ ในขั้นศึกษาความเป็นไปได้ ประมาณการต้นทุนควรอ้างอิงใบเสนอราคาจริงและกันเงินสำรองเผื่อต้นทุนบานปลายไว้เสมอ

3. Legal Feasibility ใบอนุญาต กฎหมาย และสัญญาที่อาจทำให้โครงการเดินต่อไม่ได้

ด้านกฎหมายมักถูกมองข้ามใน Feasibility Study เพราะดูเป็นงานเอกสาร ทั้งที่เป็นด้านเดียวที่ทำให้โครงการหยุดได้ทันทีแม้ตัวเลขจะดี ประเด็นที่ต้องตรวจในบริบทไทย ได้แก่

  • ใบอนุญาตเฉพาะธุรกิจ เช่น เลขจดแจ้งหรือใบอนุญาตจาก อย. สำหรับอาหาร ยา และเครื่องสำอาง
  • ใบอนุญาตโรงงาน รง.4 สำหรับโรงงานจำพวกที่ 3
  • ผังเมืองและการใช้ที่ดิน ข้อกำหนดตามผังเมืองรวมของแต่ละจังหวัด
  • งานด้านสิ่งแวดล้อม รายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) สำหรับบางประเภทกิจการ
  • สัดส่วนผู้ถือหุ้นต่างชาติ ตาม พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542
  • สัญญาที่มีผลผูกพัน เงื่อนไขในสัญญาเช่าหรือสัญญาร่วมทุน

และนอกจากช่วยป้องกันความเสี่ยงแล้ว ด้านกฎหมายยังช่วยให้เห็นโอกาสจากสิทธิประโยชน์การส่งเสริมการลงทุนด้วย ข้อมูลจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ระบุว่าในปี 2568 (2025) มีคำขอรับการส่งเสริมการลงทุน 3,370 โครงการ มูลค่ารวม 1,876,653 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 67% จากปีก่อน สะท้อนว่าผู้ลงทุนจำนวนมากนำสิทธิประโยชน์ทางภาษีมาคิดตั้งแต่ขั้นศึกษาความเป็นไปได้ ซึ่งผลลัพธ์คือรายการใบอนุญาต ระยะเวลา และค่าใช้จ่ายที่ต้องนำไปใส่ในไทม์ไลน์และงบประมาณ เนื่องจากรายละเอียดแตกต่างกันตามประเภทกิจการ ทีมรับทำ Feasibility Study จึงมักให้ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะเรื่องช่วยตรวจซ้ำ

4. Financial Feasibility ต้องใช้เงินเท่าไร และคุ้มทุนเมื่อใด

เมื่อได้ข้อมูลครบทั้ง 3 ด้านแล้ว ขั้นสุดท้ายของ Feasibility Study คือ financial feasibility ซึ่งนำยอดขายจาก market feasibility และต้นทุนจากด้านเทคนิคมาคำนวณเป็นประมาณการกระแสเงินสด การคำนวณนี้จะตอบ 3 คำถาม ได้แก่ ต้องใช้เงินลงทุนรวมเท่าไร รวมถึงเงินทุนหมุนเวียนในช่วงที่ยอดขายยังไม่ถึงเป้า จุดคุ้มทุนอยู่ที่ยอดขายเท่าไร และคืนทุนเมื่อใด ตัวชี้วัดที่นิยมใช้ ได้แก่ NPV, IRR และระยะเวลาคืนทุน (Payback Period)

โดยสำหรับตัวชี้วัดหลัก NPV (Net Present Value) คือมูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสดสุทธิหลังหักเงินลงทุน หากเป็นบวก แปลว่าโครงการสร้างมูลค่าได้ ส่วน IRR (Internal Rate of Return) คืออัตราผลตอบแทนของโครงการ หากต่ำกว่าอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ แปลว่าไม่คุ้มที่จะกู้มาลงทุน

และนอกจากตัวชี้วัดแล้ว ทุกครั้งที่ทำ financial feasibility ควรวิเคราะห์ความอ่อนไหว (Sensitivity Analysis) ด้วย เช่น ลองลดยอดขายลง 20% หรือเพิ่มต้นทุนขึ้น 10% แล้วตรวจสอบว่าโครงการยังคุ้มทุนหรือไม่ หากพลิกเป็นขาดทุนทันที แปลว่าโครงการเปราะบางและควรปรับเงื่อนไขก่อน

ลำดับการทำ Feasibility Study

เมื่อเห็นภาพทั้ง 4 ด้านแล้ว ทีมที่ทำ Feasibility Study ควรเริ่มจากด้านตลาด (Market Feasibility) ตามด้วยด้านเทคนิคและกฎหมายคู่กัน แล้วปิดท้ายด้วยการเงิน (financial feasibility) เนื่องจากต้องใช้ตัวเลขจากทุกด้านมาคำนวณ หากด้านตลาดไม่ผ่านตั้งแต่ต้น ก็หยุดได้ทันทีโดยไม่ต้องเสียงบประมาณกับด้านอื่น

ในทางปฏิบัติ เจ้าของธุรกิจไม่จำเป็นต้องศึกษาความเป็นไปได้เองทุกด้าน แต่ควรแบ่งผู้รับผิดชอบตามความเชี่ยวชาญ ดังนี้

  • ด้านตลาด (Market Feasibility) ให้เจ้าของลงมือเอง เนื่องจากรู้จักลูกค้าดีที่สุด
  • ด้านเทคนิค ให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจ เช่น วิศวกรในอุตสาหกรรมนั้น
  • ด้านกฎหมาย ให้ผู้มีประสบการณ์ยืนยัน เช่น นักกฎหมายหรือผู้ที่เคยขอใบอนุญาตประเภทเดียวกัน
  • ด้านการเงิน ให้บุคคลภายนอกทบทวน เพื่อลดอคติที่อยากให้โครงการผ่าน

สำหรับธุรกิจที่ไม่มีทีมภายในครบทุกด้าน ทีมรับทำ Feasibility Study จะช่วยวางขอบเขตและประสานผู้เชี่ยวชาญแต่ละด้านให้ได้ และนอกจากนี้หลักการเดียวกันยังใช้ได้กับการต่อยอดกิจการเดิม เช่น เปิดสาขาหรือเพิ่มสายการผลิต อ่านเพิ่มเติมได้ที่ Feasibility ตอนขยายธุรกิจ

เริ่มทำ Feasibility Study กับผู้เชี่ยวชาญ ก่อนลงทุน

Feasibility Study คือสิ่งที่คั่นกลางระหว่างความมั่นใจกับความเป็นจริง ลองนึกภาพโรงงานที่สร้างเสร็จแล้วแต่ยังขอใบอนุญาตไม่ได้ หรือร้านที่เปิดแล้วแต่ยอดขายไม่ถึงครึ่งของแผน เงินที่จมไปในกรณีเหล่านี้แทบเรียกคืนไม่ได้ ขณะที่ค่าใช้จ่ายในการศึกษาความเป็นไปได้มักเป็นเพียงสัดส่วนเล็กน้อยของเงินลงทุนทั้งโครงการ

ยิ่งโครงการใหญ่ ความผิดพลาดยิ่งแพง ทีมรับทำ Feasibility Study จึงแนะนำให้ประเมินให้ครบก่อนเซ็นสัญญาเช่า สั่งเครื่องจักร หรือยื่นขอสินเชื่อ เพราะเป็นช่วงเดียวที่คุณยังปรับแผนได้โดยไม่ต้องเสียเงินก้อนใหญ่

MAZ Business Consultant ที่ปรึกษาวางแผนและพัฒนาธุรกิจการตลาด ซึ่งมีประสบการณ์ด้านการตลาดกับธุรกิจกว่า 500 ราย พร้อมช่วยคุณผ่านการทำ Feasibility Study เพื่อให้คุณได้

  • รู้ว่ามีคนซื้อจริงก่อนลงเงิน ประเมิน market feasibility จากข้อมูลลูกค้าจริง ไม่ใช่จากความมั่นใจ
  • เห็นต้นทุนและไทม์ไลน์ที่ทำได้จริง ตรวจความพร้อมด้านเทคนิคจากใบเสนอราคาจริง
  • ไม่สะดุดเรื่องใบอนุญาตกลางทาง รวบรวมประเด็นกฎหมายและสิทธิประโยชน์ที่ช่วยลดต้นทุน
  • มีตัวเลขที่นักลงทุนและสถาบันการเงินเชื่อถือ จัดทำ financial feasibility พร้อม NPV, IRR และข้อสรุป Go / No-Go ที่มีเหตุผลรองรับ

เพราะทุกการลงทุนที่ประสบความสำเร็จเริ่มต้นจากการตัดสินใจบนข้อมูลที่ถูกต้อง หากคุณกำลังวางแผนเปิดธุรกิจใหม่ สร้างโรงงาน หรือขยายสาขา ทีมรับทำ Feasibility Study ของ MAZ พร้อมรับฟังรายละเอียดโครงการและแนะนำขอบเขตการศึกษาที่เหมาะสมกับคุณ ติดต่อเราได้ตั้งแต่วันนี้ เพื่อให้การลงทุนครั้งถัดไปของคุณเริ่มต้นอย่างมั่นใจ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

เป็นการศึกษาความเป็นไปได้ของโครงการก่อนลงทุน โดยประเมินด้านตลาด เทคนิค การเงิน และกฎหมาย ควรทำก่อนตัดสินใจใช้เงินก้อนใหญ่ เช่น เปิดธุรกิจใหม่ สร้างโรงงาน หรือต่อยอดกิจการเดิม

ด้านการตลาด (Market feasibility) ตอบว่ามีลูกค้าจริงและตลาดใหญ่พอหรือไม่ ส่วนด้านการเงิน (financial feasibility) นำยอดขายและต้นทุนมาคำนวณว่าต้องใช้เงินเท่าไรและคุ้มทุนเมื่อใด ด้านการเงินจึงต้องทำหลังด้านตลาดเสมอ

เริ่มจากเขียนคำถามที่ต้องการคำตอบให้ชัด แล้วทำด้านตลาดก่อนด้วยข้อมูลอุตสาหกรรมและการพูดคุยกับลูกค้าจริง หากผ่านจึงประเมินด้านเทคนิค กฎหมาย และปิดด้วยการเงิน สำหรับธุรกิจที่ไม่มีทีมภายใน สามารถใช้บริการรับทำ Feasibility Study ช่วยวางขอบเขตการศึกษาได้