งบกระแสเงินสดใน Business Plan วาง Cash Flow ให้ธุรกิจไม่ขาดสภาพคล่อง

งบกระแสเงินสดใน Business Plan วาง Cash Flow ให้ธุรกิจไม่ขาดสภาพคล่อง

สารบัญ

เจ้าของธุรกิจจำนวนมากเห็นกำไรในงบแล้วเบาใจ จนลืมไปว่าธุรกิจที่มีกำไรก็ล้มได้ งบกระแสเงินสดใน Business Plan จึงเป็นตารางที่บอกว่าเงินสดจะเข้าออกเดือนไหน และเหลือสะสมเท่าไร แต่ขั้นตอนสำคัญคือ การวาง cash flow ให้ไม่ขาดสภาพคล่องโดยมีอยู่ 3 ขั้น ได้แก่ จับจังหวะเงินเข้าออกรายเดือน หาเดือนที่เงินสดต่ำที่สุด และเตรียมเงินสำรองไว้ก่อนถึงเดือนนั้น

แต่ปัญหาคือแผนธุรกิจจำนวนไม่น้อยแนบตารางเงินสดมาเพียงให้ครบตามแบบฟอร์มของธนาคาร ตัวเลขจึงสวยบนกระดาษแต่ใช้ตัดสินใจจริงไม่ได้ บทความนี้ผู้เชี่ยวชาญในการรับเขียนแผนธุรกิจจะพาคุณทำความรู้จักตั้งแต่ความต่างระหว่างกระแสเงินสดกับงบกำไรขาดทุน การแยก 3 กิจกรรมของเงินเข้าออก วิธีวางตารางรายเดือน 12 เดือนพร้อมตัวอย่างตัวเลข ไปจนถึงจุดคุ้มทุน สัญญาณเตือนก่อนเงินสดหมด และเงินสดสำรองที่ควรมี เพื่อให้ทุกตัวเลขใน financial plan ของคุณพาธุรกิจผ่านเดือนที่ยากที่สุดไปได้

งบกระแสเงินสดคืออะไร ต่างจากงบกำไรขาดทุนตรงไหน

งบกระแสเงินสด (Cash Flow Statement) คืองบที่บันทึกเงินสดที่รับเข้าและจ่ายออกจริงในแต่ละช่วงเวลา แยกตามกิจกรรมดำเนินงาน ลงทุน และจัดหาเงิน ต่างจากงบกำไรขาดทุนที่บันทึกรายได้และค่าใช้จ่ายตามวันที่เกิดรายการ แม้เงินยังไม่เข้าหรือยังไม่ได้จ่ายออกจริงก็ตาม

ธุรกิจที่มีกำไรบนกระดาษจึงขาดเงินสดได้ หากเงินเข้าช้ากว่าเงินที่ต้องจ่ายออก ตัวอย่างเช่น ร้านที่ขายได้ 1,000,000 บาทแต่ให้เครดิตลูกค้า 60 วัน ขณะที่ต้องจ่ายค่าวัตถุดิบ ค่าแรง และค่าเช่าภายใน 30 วัน งบกำไรขาดทุนจะแสดงกำไร แต่บัญชีธนาคารอาจติดลบจนจ่ายเงินเดือนไม่ทัน

ไทยโพสต์รายงานผลสำรวจของ สสว. ประจำเดือนมีนาคม 2569 ว่า SME กว่า 80% จะดำเนินธุรกิจต่อได้ไม่เกิน 6 เดือนหากสถานการณ์ยืดเยื้อ เพราะไม่มีทุนสำรอง และในกลุ่มนี้มีถึง 20% ที่ทุนสำรองอยู่ได้ไม่เกิน 3 เดือน ปัญหาจริงจึงอยู่ที่เงินสดในมือบางเกินกว่าจะรับแรงกระแทก มากกว่าเรื่องขาดทุน ตารางเงินสดใน financial plan จึงต้องทำให้เห็นเดือนที่เสี่ยงล่วงหน้า

3 กิจกรรมในงบกระแสเงินสดที่ต้องแยกให้ชัด

งบกระแสเงินสดแบ่งเงินเข้าออกเป็น 3 กลุ่ม เพื่อให้เห็นว่าเงินสดมาจากไหนและไหลออกไปที่ใด หากดูแค่ยอดรวม ปัญหาในกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งจะถูกกลบจนแก้ไม่ทัน โดยมีรายละเอียดที่ต้องสังเกตดังนี้

1. กิจกรรมดำเนินงาน (Operating Cash Flow)

เงินสดจากงานประจำ เช่น เงินที่รับจากลูกค้า ค่าวัตถุดิบ เงินเดือน ค่าเช่า และภาษี กลุ่มนี้ควรเป็นบวกเมื่อธุรกิจเดินได้แล้ว หากติดลบหลายเดือนติดกัน แปลว่าธุรกิจยังเลี้ยงตัวเองไม่ได้ และต้องรีบแก้ก่อนเงินทุนก้อนแรกจะหมด เมื่อกลุ่มนี้เริ่มเป็นบวกอย่างสม่ำเสมอ มักเป็นสัญญาณว่าธุรกิจใกล้ถึงจุดคุ้มทุน (Break-even Point) แล้ว

2. กิจกรรมลงทุน (Investing Cash Flow)

เงินที่จ่ายซื้อหรือได้จากการขายสินทรัพย์ระยะยาว เช่น เครื่องจักร อุปกรณ์ ตกแต่งร้าน หรือซอฟต์แวร์ ช่วงเริ่มธุรกิจกลุ่มนี้มักติดลบมาก financial plan จึงต้องระบุเงินทุนก้อนแรกไว้ให้ชัด ยิ่งเงินลงทุนก้อนแรกสูง ต้นทุนคงที่ก็มักสูงตาม ทำให้จุดคุ้มทุนที่ระบุไว้ใน financial plan สูงขึ้นด้วย

3. กิจกรรมจัดหาเงิน (Financing Cash Flow)

เงินที่ได้จากเจ้าของหรือผู้ให้กู้ และเงินที่จ่ายคืน เช่น เงินเพิ่มทุน เงินกู้ธนาคาร การผ่อนชำระเงินต้น และเงินปันผล เมื่อดูกลุ่มนี้คู่กับกลุ่มดำเนินงาน เจ้าของจะรู้ทันทีว่าธุรกิจอยู่ได้ด้วยตัวเอง หรือยังต้องพึ่งเงินกู้ และต้องใช้เงินกู้ประคองธุรกิจไปอีกนานเท่าไรก่อนถึงจุดคุ้มทุน

วิธีวางงบกระแสเงินสดแบบ 12 เดือนใน Business Plan

งบกระแสเงินสดรายเดือนช่วยให้เห็นเดือนที่สภาพคล่องไม่พอล่วงหน้า ก่อนปัญหาจะเกิดจริง ทีมรับเขียนแผนธุรกิจมักวางตามลำดับขั้นตอน ดังนี้

  1. ตั้งเงินสดยกมา กำหนดยอดเงินสดต้นงวดจากเงินทุนที่มีอยู่จริง ณ วันเริ่มดำเนินกิจการ โดยนับรวมเฉพาะเงินที่สามารถเบิกใช้ได้ทันที ไม่รวมสินเชื่อที่อยู่ระหว่างรออนุมัติหรือเงินลงทุนที่ยังไม่ได้รับจริง หากตัวเลขตั้งต้นสูงกว่าความเป็นจริง งบกระแสเงินสดทุกเดือนจะแสดงสภาพคล่องที่ดีเกินกว่าสถานะที่แท้จริงของธุรกิจ
  2. แปลงยอดขายเป็นเงินสด นำยอดขายที่ประมาณการไว้มาแปลงเป็นเงินสดตามเงื่อนไขการรับชำระ ตัวอย่างเช่น ยอดขายทุก 100 บาท ได้รับเป็นเงินสดทันที 40 บาท และอีก 60 บาทได้รับหลังครบกำหนดเครดิต 30 วัน ขั้นตอนนี้เป็นส่วนสำคัญที่สุดของตาราง cash flow เนื่องจากยอดขายในเดือนหนึ่งอาจกลายเป็นเงินสดในเดือนถัดไป ทั้งนี้ควรเผื่อกรณีที่ลูกค้าบางรายชำระเงินล่าช้ากว่ากำหนดไว้ด้วย
  3. บันทึกรายจ่ายตามวันที่จ่าย เช่น ค่าเช่าที่ชำระต้นเดือน ค่าวัตถุดิบที่ชำระตามระยะเครดิตของซัพพลายเออร์ และภาษีที่ชำระตามรอบ ควรแยกต้นทุนคงที่ซึ่งเกิดขึ้นทุกเดือนออกจากต้นทุนผันแปรที่เปลี่ยนแปลงตามยอดขาย เนื่องจากข้อมูลชุดเดียวกันนี้จะนำไปใช้คำนวณจุดคุ้มทุนต่อได้ทันที
  4. แยกรายการลงทุนและเงินกู้ แสดงรายการซื้อสินทรัพย์และการชำระคืนเงินกู้เป็นบรรทัดแยก เพื่อให้เห็นภาระทางการเงินก้อนใหญ่ได้อย่างชัดเจน สถาบันการเงินที่พิจารณาสินเชื่อจะให้ความสำคัญกับรายการนี้ใน financial plan เพื่อประเมินว่าเงินสดจากการดำเนินงานเพียงพอต่อการชำระค่างวดหรือไม่
  5. ระบุเดือนวิกฤต คำนวณเงินสดสุทธิและเงินสดคงเหลือสะสมของแต่ละเดือน แล้วกำหนดเดือนที่มียอดคงเหลือต่ำที่สุดเป็นจุดเฝ้าระวัง จากนั้นทดสอบสถานการณ์ (Stress Test) เช่น กรณียอดขายต่ำกว่าเป้าหมาย 20% หรือลูกค้าชำระเงินล่าช้า 1 เดือน เพื่อตรวจสอบว่างบกระแสเงินสดยังคงเป็นบวกหรือไม่ โดยทีมรับเขียนแผนธุรกิจจะนำผลการทดสอบนี้มาใช้กำหนดระดับเงินสดสำรองขั้นต่ำที่เหมาะสมกับธุรกิจ

และทั้ง 5 ขั้นตอนนี้จะให้ผลแม่นยำได้ก็ต่อเมื่อตัวเลขยอดขายที่ใช้ตั้งต้นในขั้นตอนที่ 2 มีความน่าเชื่อถือ เพราะตัวเลขนี้มาจากการพยากรณ์ยอดขาย (Sales Forecast) ซึ่งเป็นอีกส่วนหนึ่งของ financial plan ดังนั้น ผู้ประกอบการจึงควรจัดทำประมาณการยอดขายให้รัดกุมก่อน ตามแนวทางในบทความ Financial Projection ใน Business Plan จากนั้นจึงนำมาแปลงเป็นงบกระแสเงินสดรายเดือน

นอกจากนี้ ตัวเลขในตารางยังต้องสอดคล้องกับแผนปฏิบัติงาน ทุกกิจกรรมที่กำหนดไว้ใน Operational Plan แปลงกลยุทธ์ เช่น การจ้างพนักงานเพิ่ม การเปิดสาขาใหม่ หรือการจัดแคมเปญ ควรมีรายการเงินออกในเดือนเดียวกันของตาราง cash flow หากยังไม่แน่ใจว่าควรมีรายการใดบ้าง ทีมรับเขียนแผนธุรกิจสามารถช่วยวางโครงตารางให้ครบถ้วนได้

สัญญาณเตือนจากงบกระแสเงินสด และเงินสดสำรองที่ควรมี

งบกระแสเงินสดที่เริ่มมีปัญหาแทบไม่เคยเกิดขึ้นอย่างฉับพลัน แต่จะแสดงสัญญาณเตือนล่วงหน้า คล้ายไฟเตือนบนหน้าปัดรถยนต์ที่ค่อย ๆ สว่างขึ้นทีละดวง เช่น ยอดเงินในบัญชีช่วงสิ้นเดือนลดลงทุกเดือนทั้งที่ยอดขายยังเติบโต หรือต้องคอยโยกเงินจากส่วนหนึ่งไปจ่ายอีกส่วนหนึ่งอยู่เสมอ หากเจ้าของธุรกิจสังเกตเห็นสัญญาณเหล่านี้ได้เร็ว ก็ยังมีเวลาแก้ไขก่อนเงินสดจะหมด โดยสัญญาณที่พบได้บ่อย มีดังนี้

  • เก็บเงินช้าลง ระยะเวลาเก็บเงินจากลูกค้ายาวขึ้นเรื่อยๆ
  • ยืดหนี้คู่ค้า ต้องขอยืดเวลาจ่ายซัพพลายเออร์บ่อยขึ้น
  • สินค้าค้างนาน สต็อกค้างนานผิดปกติ
  • วงเงินเต็ม ใช้วงเงินเบิกเกินบัญชีเต็มเกือบทุกเดือน
  • เงินสดดำเนินงานติดลบ เงินสดจากกิจกรรมดำเนินงานติดลบหลายเดือนติดกัน

เมื่อสัญญาณเหล่านี้เริ่มปรากฏ เงินสดสำรองคือสิ่งที่ช่วยให้ธุรกิจผ่านช่วงวิกฤตไปได้ สำหรับ SME ที่เพิ่งเริ่ม หลักทั่วไปคือมีเงินสดสำรองพอจ่ายรายจ่ายคงที่ 3 ถึง 6 เดือน และไม่ต่ำกว่าส่วนที่ขาดในเดือนที่เงินสดต่ำที่สุดของตาราง cash flow บวกส่วนเผื่อลูกค้าจ่ายช้า และควรแยกเงินสำรองก้อนนี้ไว้เป็นรายการต่างหากใน financial plan ซึ่งทีมรับเขียนแผนธุรกิจมักจัดทำไว้ให้ เพื่อให้เห็นชัดว่าเป็นเงินที่กันไว้ใช้ยามฉุกเฉิน ไม่ปะปนกับเงินที่ใช้หมุนเวียนในแต่ละเดือน ทั้งนี้เงินสำรองก้อนนี้ควรเพียงพอให้ธุรกิจดำเนินต่อได้จนกว่าจะถึงจุดคุ้มทุน

วางงบกระแสเงินสดให้ธุรกิจเติบโตโดยไม่ขาดสภาพคล่อง กับผู้เชี่ยวชาญ

เพราะงบกระแสเงินสดคือเครื่องมือที่ตัดสินว่าธุรกิจจะผ่านเดือนที่ยากที่สุดไปได้หรือไม่ และธุรกิจจำนวนมากไม่ได้ปิดตัวเพราะสินค้าไม่ดีหรือขายไม่ได้ แต่เพราะเงินสดหมดลงก่อนรายได้จะเข้ามาเพียงเดือนเดียว ขณะเดียวกัน ธนาคารและนักลงทุนก็ใช้ตัวเลขชุดนี้ใน financial plan ประกอบการตัดสินใจว่าจะอนุมัติสินเชื่อหรือร่วมลงทุนกับคุณหรือไม่

MAZ Business Consultant ที่ปรึกษาวางแผนและพัฒนาธุรกิจการตลาด มีประสบการณ์ด้านการตลาดกับธุรกิจกว่า 500 ราย พร้อมช่วยคุณผ่านบริการรับเขียนแผนธุรกิจ ที่ครอบคลุมงานต่อไปนี้

  • วางแผน cash flow 12 เดือน จัดทำงบกระแสเงินสดรายเดือน พร้อมระบุเดือนวิกฤตไว้ล่วงหน้า
  • ตั้งเป้ายอดขายที่ใช้ได้จริง คำนวณจุดคุ้มทุนและแตกเป็นเป้ารายวันให้ทีมขายนำไปใช้ได้ทันที
  • เตรียมรับมือสถานการณ์ไม่คาดฝัน ทดสอบสถานการณ์ (Stress Test) และกำหนดเงินสดสำรองที่เหมาะสม
  • พร้อมยื่นธนาคารหรือนักลงทุน เชื่อมตัวเลขทั้งหมดเข้ากับแผนปฏิบัติงานให้เป็นแผนการเงินที่น่าเชื่อถือ

ทีมรับเขียนแผนธุรกิจของเราจะปรับทุกตัวเลขให้เข้ากับธรรมชาติของธุรกิจคุณ เพื่อให้คุณรู้ชัดว่าธุรกิจจะถึงจุดคุ้มทุนเมื่อใด และต้องเตรียมเงินสดไว้เท่าไรระหว่างทาง

ติดต่อทีมรับเขียนแผนธุรกิจของ MAZ วันนี้ เพื่อวางตัวเลขงบกระแสเงินสดให้พร้อมก่อนยื่นแผนธุรกิจครั้งถัดไป

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

เป็นงบที่บันทึกเงินสดที่รับเข้าและจ่ายออกจริงในแต่ละช่วงเวลา แบ่งเป็นกิจกรรมดำเนินงาน ลงทุน และจัดหาเงิน และเป็นส่วนสำคัญของ financial plan ที่ใช้ดูว่าธุรกิจมีเงินสดพอใช้ในแต่ละเดือนหรือไม่

งบกำไรขาดทุนบันทึกรายได้และค่าใช้จ่ายตามวันที่เกิดรายการ แม้เงินยังไม่เข้า ส่วนตาราง cash flow บันทึกตามวันที่เงินเข้าออกจริง ธุรกิจจึงมีกำไรในงบกำไรขาดทุนแต่ขาดเงินสดได้ หากลูกค้าชำระช้ากว่ากำหนดที่ต้องจ่ายออก

แนวทางที่ใช้กันทั่วไปคือพอจ่ายรายจ่ายคงที่ 3 – 6 เดือน แต่ตัวเลขที่แม่นยำกว่าคือตั้งเงินสำรองไม่ต่ำกว่าส่วนที่ขาดในเดือนที่เงินสดต่ำที่สุดก่อนธุรกิจถึงจุดคุ้มทุน บวกส่วนเผื่อลูกค้าชำระช้าราว 1 รอบเครดิต ซึ่งทีมรับเขียนแผนธุรกิจช่วยคำนวณจากตัวเลขจริงของธุรกิจคุณได้